“จาวปลวก” คือ รังเลี้ยงตัวอ่อน ที่ปลวกสร้างขึ้นจากมูลของมันเอง ซึ่งมูลของปลวกจะมี 2 ชนิด ชนิดแรกเป็นมูลที่ถูกย่อยภายในลำไส้เพียงเล็กน้อย สภาพเป็นของแข็ง และชนิดที่สองเป็นมูลที่ถูกย่อยภายในลำไส้อย่างดี สภาพเป็นของเหลว โครงสร้างเป็นรูพรุนคล้ายกับฟองน้ำ รูปร่างหยักไปมาคล้ายปะการังหรือสมอง แต่บางชนิดก็มีรูปร่างคล้ายกับรังผึ้ง มีเพียงแค่ลวดลายที่แตกต่างกันออกไป แถมบางครั้งยังสามารถบอกประเภทของปลวกได้อีกด้วย
นำจาวปลวกมาคลุกกับข้าวสุก หลังจากนั้นเทลงในถังพลาสติกที่มีน้ำสะอาดใส่ไว้เกือบเต็มถึง โดยเหลือที่ว่างจากปากถังประมาณ 1 ฝากมือ พร้อมกับปิดฝาและตั้งไว้ในบริเวณที่โดดแดดตอนเช้า ขยับเข้าร่มในช่วงบ่าย หมักทิ้งไว้แบบนี้เป็นเวลา 7 วัน ก็จะทำให้คุณได้จุลินทรีย์จากจาวปลวกแบบน้ำ ที่มีลักษณะเป็นน้ำสีขาว ใส มีกลิ่นเปรี้ยว ซึ่งถือเป็นลักษณะของน้ำหมักจุลินทรีย์ที่พร้อมใช้งานแล้ว
จะเห็นได้ว่าภูมิปัญญาไทยของเรา ในการนำจาวปลวกมาทำเป็นปุ๋ยหมักจุลินทรีย์ ช่วยเพิ่มประโยชน์ให้กับผลผลิตทางการเกษตรได้ค่อนข้างมาก แถมยังช่วยลดค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ที่ตามมาได้เป็นอย่างดี นอกจากนี้วิธีการทำก็ไม่มีสูตรตายตัว สามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้อย่างเหมาะสม ตามอุปกรณ์เดิมที่มีอยู่แล้ว แม้ว่าจะใช้เวลาในการหมักนานสักหน่อย แต่เชื่อเถอะว่าปุ๋ยหมักสูตรนี้ให้ประโยชน์กับคุณได้มากกว่าที่คิดสุด ๆ เลยล่ะ
